Ahmad, un neno refuxiado sirio en Xordania

Durante o día, non hai quen non procure sombra entre os edificios e casas apiñadas de Ammán. As vivendas, que parecen campos de refuxiados espallados ata o límite das montañas, congregan xentes vidas doutros lugares, maiormente palestinos. De feito, o 80% da poboación de Ammán procede de Palestina, e entre o resto dos tres millóns conviven refuxiados exipcios e sirios, que cada vez son máis, cos nacidos en Xordania.

 

Durante o día, as rúas énchense de vendedores ambulantes que berran e cantan os prezos das froitas de temporada:  figos chumbos,  brevas, dátiles e granadas. Os postos de froitas, tirados por carros ás veces ancorados no propio mercado, móvense co comprador na procura do mellor regateo. Entre uns e outros deambulan perfumes e especies que parecen decorados para a ocasión e que invitan a viaxar entre eles mesturando o ritmo dos vendedores co das cancións árabes que máis pegan no momento.

 

Durante o día, os turistas son visibles. Ninguén máis cá eles sobe e baixa todos os banzos do anfiteatro nin se atreve a seguir a ruta explicativa das ruínas da cidadela, dende onde se pode ver como o sol ataca toda a cidade. Non son moitos, talvez temerosos do bombardeo de noticias que caen sobre a veciña Siria e que provocou que preto de dous millóns deles, de sirios, xa traspasasen as fronteiras para asentarse, a cuberto ou non, libres de perigo.

 

Durante a noite, as sombras veñen reflectidas polas luces dos cafés onde se amorean camareiros palestinos e sirios, sobre todo, e polas luces que iluminan os monumentos da cidade. Nas rúas xa non se escoita o eco das froitas, que agora son bucinas de coches, e o burbullar das narguilas prendidas en cada esquina. Os turistas semellan camuflados entre as familias que saen á fresca, e xa non son visibles na marea de xentes que afoga Ammán.

 

Durante a noite, os nenos son máis visibles. Mentres non se pon o sol, os adultos trócanse bens, e os nenos enchen as escolas. Só contra as dúas, cando saen dos colexios, aparecen as crianzas, coas súas mochilas cangadas de libros e correndo en fileiras para chegar ao xantar, na casa.

 

Durante a noite, os nenos refuxiados son moito máis visibles. O teatro deixa de ser un punto arqueolóxico para converterse nun centro de reunións. As rúas atéiganse de familias tomando xeados, zumes e pratiños de froitos secos ou turmus, chícharos de raposo. E entre os balóns que pasan dun lado a outro da praza, as filigranas de patinadores en práctica e as familias que camiñan en procesión, os berros que pola mañá eran fortes e graves son agora tímidos e agudos.

 

Ahmad ten trece anos, malia parecer máis novo. Pasea entre balonazos e pasos tranquilos, cunha fonte enorme á cabeza. Envoltas en bolsiñas, leva turmus que ofrece por unhas piastras. Chegou a Ammán hai catro meses. Vivía en Homs, Siria. A familia “marchou” e acolleuno un tío, co que veu ata Xordania. De Homs a Damasco, de Damasco a Umn Qais e de alí a Ammán, Ahmad chegou cos seus tíos e primos. Despois dun pequeno descanso, sentado nas escaleiras de entrada ao teatro romano de Ammán, volve perderse entre os locais, entre os nenos que xogan e, posiblemente, entre lembranzas.

 

 

 

 

 

 

 

Malula

image

 

Malula é un acantilado formado nun océano de area onde as casas se confunden coas igrexas e as mesquitas, e o árabe se mestura co arameo. A só 50 km. de Damasco, e ata hai pouco illada de calquera conflito, os 5000 habitantes do lugar gozaban con tranquilidade da súa illa de area. O seu atractivo: as montañas desérticas, as casas penduradas das rochas, a devoción relixiosa e a lingua, porque Malula conserva a lingua que disque falaba Cristo: o arameo.

No convento de Santa Tegra, no alto da aldea, descansan os restos dunha das primeiras mártires do cristianismo. Segundo a lenda, Tecla se fixo seguidora de Pablo e foi perseguida polos romanos ata que chegou aos outeiros de Malula. No alto dunha rocha, abriu Deus un desfiladeiro para que escapase, o mesmo camiño que usan hoxe as relixiosas do convento e que nestes días serve de acubillo para todos aqueles alleos aos disparos que rodean pedras sobre pedras.

Afastada e ao mesmo próxima a todo, Malula soubo manterse á marxe da guerra que leva dous anos asolagando Siria. Con todo, grupos islamitas contrarios ao réxime de el-Asad atacaron a aldea esta semana, que pronto conseguiu volver á súa relaxante normalidade grazas á oposición do propio réxime sirio. A Fronte al-Nusra, considerada organización terrorista polos EE.UU., foi a facción que alterou a paz en Malula estes días; porén o secretario de estado estadounidense afirmou que os rebeldes son cada vez máis moderados e apoian un proceso democrático que protexa as minorías. Parece un novo xogo de palabras nesta maraña de liortas na que se trabucan amigos e inimigos por momentos.

A xente de Malula continúa entre os buratos do seu arquipélago de pedras. Xa non só esperan que Cristo regrese algún día e lles fale na súa propia lingua, senón que chegue a paz e a tranquilidade, e que o seu acantilado siga fiel ás albas e aos ocasos no mesmo lugar.

 

image

 

 

image

 

 

image

 

 

image

 

 

image

 

 

image

 

 

image

 

 

image

 

 

Pobriños, os nenos

 

Palestina segue estando en medio dun conflito e as noticias destes días tamén a colocan no medio, pero só os polos contan. Talvez sexan moitos os intereses e quizais sexan eses propios intereses os que desvíen a atención e esquezan o lugar central de Palestina, ou talvez haxa interese en que outros ruídos silencien outras guerras. Ocúpanse oficinas para discutir sobre movementos bos e malos cos que traspasar ou non liñas trazadas en verde, vermello ou outra cor quizais. Namentres, os taboleiros de xogo continúan baleiros de estratexias que poidan interesar ós que as viven, eses “pobriños” que de cando en vez aparecen nalgunha conversa.

Said Kashua, escritor e xornalista do centro do lugar, repasa semanalmente como é a vida dun árabe que ás veces pode ser el mesmo ou parecérselle, como na súa primeira novela, Árabes danzantes. No seu artigo semanal en Ha’aretz reflexiona sobre a importancia das guerras e sobre os sempre silenciados vencidos, que igual que os vencedores, aínda que por motivos diferentes, non saben situar os mapas das guerras nin explicalas.

—Os árabes de Xerusalén son sunnitas, e non creo que ós sirios lles preocupes os sunnitas, máis ben ó contrario, en realidade.

—Que? Os sirios son xiítas?

—Non, alauitas.

—E os alauitas non son sunnitas?

—Non sei —respondín, porque o certo é que non teño nin idea do que é un alauita, ou a diferenza entre un xiíta e un sunnita. E se non entendo a diferenza relixiosa e histórica, aínda non fun quen de entender as causas dunha guerra e dos conflitos. De cando en vez oio algo sobre o eixo sunnita-wahabita, e sobre o eixo alawita-xiíta, pero, por Deus, para min son todos árabes.

Said Kashua reflicte o pensamento de moitos paisanos seus que tratan de poñer historia á guerra de Siria, e chegan  a extrapolala a máis de dous anos atrás. Entón aparecen anécdotas dos palestinos que morreron en Líbano en 1982 ou dos curdos que morreron en  Iraq en 1988, e que serviron como escusas para follas de ruta xa trazadas antes de calquera traspase de liñas posibles. E mentres seguen as conversas, comeza un novo ano xudeu e aparecen mensaxes de felicitación e prosperidade, constrúense máis casas en asentamentos dentro de Cisxordania, acóllense a máis inmigrantes e expúlsase a máis ilegais en Israel, próbanse foguetes en mar aberto e colápsanse as pospostas de paz.

E así, unindo historias e tratando de buscar causas e efectos, pasan os días; con conversas que ás veces se calan e non deixan pasar a idea de que, quizais, algún día, os prognósticos se fagan realidade e o gran soño ou pesadelo, segundo quen, sexa e Palestina estea en Xordania, e non en Palestina. Á espera, seguiremos falando:

—É só que cría que, ó cabo, son os sirios as vítimas desta guerra, non nós.

—Si, os seus nenos, pobriños.