Exposición fotográfica. “Palestina: do Día da Terra (30 de marzo) á Nakba (15 de maio)”, na Libraría Andel de Vigo

A Pascua xudía celebra a liberación do pobo xudeu da escravitude en Exipto. Como en cada festexo, Cisxordania permanece en toque de queda e Hebrón máis dividida. Dende 1997 a cidade está separada por zonas de control palestino e israelí, que vixía a dividida cidade vella, onde está a dividida mesquita de Ibrahim: metade sinagoga, metade mesquita, e que durante os dous primeiros días da Pascua, mércores 15 e xoves 16, permanecerá pechada para os musulmáns.

O Muro dos Lamentos, en Xerusalén, énchense con cada festividade. Para os xudeus representa o Gran Templo e nel congréganse, xeración tras xeración, soñando a súa reconstrución. Neste lugar, o rei Salomón pediu que cadaquén colocase a súa man no muro para que así Deus oíse as oracións.

O Venres Santo, as rúas de Xerusalén énchense de fieis tratando de seguir os pasos dados por Xesús na Vía Dolorosa. Na Igrexa do Santo Sepulcro congréganse a maior parte de peregrinos, mesturándose católicos con ortodoxos, coptos e demais fieis, unidos pola paixón de Cristo.

O Sábado Santo, na Igrexa do Santo Sepulcro ocorre o milagre máis antigo do mundo cristián; documentado dende o ano 1106. É o milagre do Fogo Sagrado. Ao mediodía, o patriarca grego ortodoxo inicia unha precesión, con varios membros do clero, e dá tres voltas á Igrexa. Despois disto e dunha oración propia do acto, as autoridades israelís comproban que o patriarca non leva nada con el que poida prender lume, e entra só no sepulcro. Entón cántase o Kyrie Eleison até que o Fogo Sagrado descende sobre trinta e tres candeas brancas que leva o patriarca, e unha vez prendidas sae do sepulcro entre o xúbilo da xente.

A Semana Santa remata o domingo de Pascua coa resurrección de Cristo e co cansazo dos fieis, que seguen os pasos de Xesús pola Vía Dolorosa e por toda a cidade de Xerusalén.

A batalla de Haifa, coñecida en hebreo como a “Operación Bi’ur Hametz” (“Limpeza de Pascua”) en referencia á festividade xudía, foi unha operación levada a cabo pola Haganah, entre o 21 e 22 de abril de 1948 en Haifa. A cidade era un punto estratéxicoen Palestina, no Mar Mediterráneo, no que unha metade da poboación era xudía e a outra árabe e a captura dos barrios árabes significou un avance da guerra civil palestina que levou ó conflito final.

O leiteiro segue a berrar, todas as mañás, que carga lebane fresco.

Conta a lenda que Xurxo naceu en Turquía e despois de vivir en Libia asentouse en Palestina. Unha vez enrolado no exército chegou a unha cidade onde había un gran dragón que tiña atemorizada a toda a poboación. Alí soubo da historia do dragón, que xa acabara con todas as ovellas dos campesiños e que pedía cada día, como sacrificio, unha muller. Xa só quedaba a filla do rei, e Xurxo non tivo medo e pediu á rapaza que encadease o dragón co seu cinto e o guiase cara o centro do lugar. Unha vez alí, Xurxo matou a besta, mais pouco despois foi perseguido por adorar a Cristo. Tras sobrevivir a moitos castigos, finalmente morreu, mártir, e hoxe en día venérase por ser quen de axudar nos campos e máis á xente con problemas mentais.

O 24 de abril de 1950, coa anexión de Cisxordania, Transxordania toma oficialmente o nome de reino de Xordania.

Itzhak Sadeh, un dos fundadores das Forzas de Defensa Israelí, planeou a Operación Jebussi como unha operación militar en tres fases, coa idea de ocupar as arterias vitais de Xerusalén en 48 horas. A manobra aprobouse o 25 de abril de 1948 e a súa execución comezou o 26 de abril. Aínda que non se obtivo o éxito pretendido, deféndese a Operación Jebussi como inspiradora do exército xudeu, que aquel 25 de abril celebraba o terceiro día da Pascua do ano 3388.

O 26 de abril de 1948, o rei Abdallah de Transxordania dixo: “Todos os nosos esforzos por conseguir unha solución pacífica no problema palestino fracasaron. O único que nos queda é a guerra. Terei o gusto e o honor de salvar Palestina”.

O 27 de abril de 1948 atacouse Iafa. Durante os días seguintes as rutas por terra estiveron cortadas e a súa xente tivo que fuxir por mar cara a Gaza, Exipto e Líbano. Cando caeu derrotada definitivamente, o 13 de maio dese mesmo ano, quedaban menos de 4.000 dos 70.000 habitantes orixinarios do lugar.

O 28 de abril de 1947 tivo lugar a primeira sesión especial da asemblea das Nacións Unidas, tratando dar solución a un problema de case dous mil anos. Cando parecía que todo se resolvía, a resolución en favor da partición, o 29 de novembro dese mesmo ano, dificultou todo. Os problemas aumentaron ao tratar de poñer en funcionamento un acordo que provocou a creación do estado israelí e a Nakba palestina.

A Conferencia de Xericó, á que asistiron 2000 delegados palestinos, e organizada polo rei Abdallah proclamouno rei de toda Palestina, pedindo a unificación de Palestina e Cisxordania como un paso cara á unidade árabe. Dende a década de 1950 os residentes de Cisxordania e Xericó pasaron a ser formalmente cidadáns xordanos, mais na guerra de 1967, a guerra dos seis días, Israel ocupou Xericó e o resto de cidades cisxordanas. Anos despois, co acordo Gaza-Xericó do 4 de maio de 1994, Xericó pasou a ser a primeira cidade baixo control da Autoridade Palestina. Hoxe, a cidade permanece como un enclave na área A do val do Xordán, rodeada totalmente pola área C, de pleno control militar israelí.

Achegamento Fatah-Hamás

Só uns minutos bastaron para que os ataques mediáticos israelís invadisen a información contra o terrorismo e a violencia. As redes sociais entraron na batalla de inmediato e de aí saíron declaracións apocalípticas como as de Ofir Gendelman, coordinador de prensa do primeiro ministro Netaniahu, que nun chío asegurou que Israel podería machucar tanto a Fatah como a Hamás se quixer. O acordo de reconciliación entre Fatah e Hamás foi o culpable da ira israelí, que coa división de forzas parecía ter basculado e guiado o problema palestino.

Do lado palestino existen dúbidas sobre a posta en marcha dun proceso que parece unha estratexia para dar credibilidade a dúas faccións debilitadas, e responsables da división na sociedade e dos danos causados contra a liberación nacional. A separación xeográfica de poderes só serviu para cimentar a opresión, facilitar a represión e liberar a Israel de calquera acto de axuizamento. Por iso é dende o lado israelí dende onde máis preocupa unha unión no planificada por eles e que rompe os esquemas dunha ruta sempre deliñada polos seus gobernos.

Ambas respostas eran predicibles: do lado palestino asentouse unha política do medo e do silencio que permitiu ordenar o seu territorio con facilidade, mudar eses hábitos non é doado; do lado israelí sempre se estivo á procura de aliados entre o inimigo, e os malentendidos entre aqueles observáronse dende fóra, obtendo así coartadas caladas coas que lexitimar as súas posturas. Con todo, malia as críticas israelís aos posibles acordos entre palestinos, non é seguro quen gaña máis nestas conversas; mais si queda claro que busca cadaquén.

Nos últimos cinco anos do goberno de Netaniahu, que critica o achegamento de Fatah a Hamás como un impedimento para a paz, negociou co último máis que co primeiro. En 2011 Netaniahu acordou con Hamás a liberación do soldado Gilad Xalit, en 2012 aceptou o cese de hostilidades que rematou coa Operación Columna de Defensa; e mentres rompía as negociacións coa Autoridade Palestina por mor da liberación de 14 prisioneiros, barallaba con Hamás a posibilidade de liberar 1000.

Israel criticou a Abbas por non ser quen de controlar Gaza e agora fai o propio por un achegamento que parece favorecer os intereses de lexitimidade de Israel dentro das fronteiras de 1967. Mais, a decisión vén de fóra e non parece benvida a idea de que Hamás se una á OLP, recoñecendo daquela o estado de Israel e os acordos de Oslo. Que Hamás continúe a formar parte das listas de organizacións terroristas en Estados Unidos e Europa vale para proclamar autodefensas; que saia desas columnas provocaría un cambio de posturas e talvez novos acordos e rutas. De calquera xeito, un só movemento cara ao achegamento xa ten convocado iras varias, así que dependendo da súa continuidade así serán os cambios.

 

image

 

 

image

Semana Santa en Paradela, Meis

Paradela é unha parroquia de pouco máis de 900 habitantes, no municipio de Meis. Todos eles parecen xuntarse para a Pascua para ver os máis de 150 veciños que participan nos actos que dan vida aos últimos días de Xesús Cristo. Engalados de época, con vasoiras sobre cascos de obra que imitan fielmente os dos romanos, e vestimentas que achegan o imaxinario ás pasaxes bíblicas, Paradela vive a Semana Santa representándoa.

O domingo de ramos entra Xesús en burra, na aldea, acompañado polos apóstolos e os fieis até a igrexa. O xoves represéntase a última cea, o xuízo, o lavatorio de pés e a oración no Monte das Oliveiras, nuns escenarios que aproveitan o que a aldea ten e adornado para parecer a última cea ou o xuízo do día despois. O venres percórrense as últimas horas da vida de Xesús cun Vía Crucis que percorre a aldea até o Monte da Croa, o Gólgota do lugar, e que remata co descendemento de Xesús da cruz. Por último, o domingo significa a festa da resurrección.

Os detalles están coidados e os diálogos ben encetados coa narración, en galego, e os silencios e as actuacións. A fidelidade é tal que até o aforcamento de Xudas consegue transportar a idea á propia Xerusalén, grazas a un Iscariote pendurado do campanario da Igrexa que no acto parece a árbore na que aforcou o seu arrepentimento. O Cristo, sosegado, lembra as palabras de Xesús nos Evanxeos e reflicte a súa dor e sentimentos até o último momento.

A orixe da tradición remóntase ao século XVIII, coa adquisición dunha talla de Xesús, aínda que crese que xa de antes se celebraba a representación. Nun principio a pasaxe representábase dentro da igrexa e xa a comezos do XX comeza a facerse ao aire libre, aumentando as escenas e o carácter relixioso e teatral do evento, declarado de Interese Turístico Autonómico.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Exposición fotográfica Palestina: do Día da Terra (30 de marzo) á Nakba (15 de maio)

O 30 de marzo celébrase o Día da terra e o 15 de maio a Nakba. O primeiro reivindica a expropiación de terras a árabes na Galilea de 1976; un feito que provocou protestas e confrontacións nas que morreron seis palestinos, centos resultaron feridos e milleiros doutros remataron no cárcere. O día da Nakba é o día da catástrofe; o día despois á declaración de independencia do estado de Israel e que provocou que uns 700.000 palestinos tivesen que abandonar os seus fogares.

Entre o 30 de marzo e o 15 de maio, a Libraría Andel, en Vigo, expón fotografías de Palestina.

Bil’in é unha aldea que resiste a súa existencia coa posta de sol escondéndose entre os edificios dun asentamento que limita con arames, muro e estradas que separan o lugar das súas terras. Durante anos, como reflectiu Emad Burnat en Cinco cámaras rotas, as escavadoras e os guindastres toparon semanalmente con veciños que protestaban contra o seu asolamento, converténdose así Bil’in nun símbolo da loita non violenta contra o muro.

Abu Diss está separada de Xerusalén por un muro que serve de espectador de partidos de fútbol afeccionado e onde as pancartas dos equipos son berros triunfais a favor de de seareiros humanos sen formigón.

Nun cumio, o rei Herodes construíu un palacio-fortaleza como homenaxe a si mesmo: Herodión. Os restos atópanse en área C, coma o 62% de Cisxordania, baixo control israelí. Amais dunha base militar e de asentamentos israelís, a aldea de Za’tara linda co lugar; unha aldea dende onde se divisa o deserto e, en días de poucas nubes, o Mar Morto e Xordania.

En abril de 2002 o campo de refuxiados de Yenín quedou asolagado durante un bélico mes no que morreron 52 palestinos e 24 israelís. Un ano despois, Juliano Mer-Jamis dirixía un documental, Os nenos de Arna, no que contaba o traballo da súa nai, nos 80, creando un teatro para crianzas en Yenín. Durante a filmación, o director descubriu que algúns dos nenos que participaran na construción do teatro se converteran en milicianos e morreran. En 2006, Mer-Jamis logrou abrir un teatro comunitario, o Teatro da Liberdade, que segue en pé, malia a morte do seu director, asasinado ás portas do teatro o 4 de abril de 2011.

En abril 2007, o artista francés JR pendurou pósteres de 2 metros de longo coas caras riseiras que fotografou en distintos palestinos e israelís. O proxecto, “Face2Face” (“caraAcara”), pretendía unir sorrisos no muro, como en Belén, separado de Xerusalén por unha muralla de formigón que serve, ás veces, de lenzo para expresar berros diversos.

En abril de 2007 inaugurouse o estadio internacional de fútbol de Al-Khader, preto de Belén.

 

Leila Khaled naceu en Haifa o 9 de abril de 1944. En 1948 fuxiu a Líbano e aos 15 anos enrolouse no Movemento Nacionalista Árabe. A rama palestina do movemento converteríase logo na Fronte Popular para a Liberación de Palestina, da que forma parte. A súa implicación levouna a participar, en 1969, no secuestro dun avión de pasaxeiros da liña Los Ángeles-Tel Aviv, durante a escala en Roma. Despois de desviar o avión cara a Damasco, liberáronse os 116 pasaxeiros e voouse o avión. As fotos de Leila Khaled, cun rifle e unha kuffieh, percorreron o mundo e por iso se someteu a varias cirurxías, para ocultar a súa identidade e así poder participar en futuros secuestros e non levar o rostro dunha icona.

Abril significa primavera e verdor. As flores agroman en Palestina e as árbores énchense cos seus froitos, como a amendoeira, que despois das flores brancas de febreiro dá améndoas, que se venden e consomen verdes en abril.

 

O 10 de abril de 1948, Jacques Rinior, delegado da Cruz Vermella Internacional en Palestina, dixo recibir unha chamada telefónica de socorro dun árabe: “A voz requiría a miña presenza inmediata no poboado árabe de Deir Yasin, situado a poucos quilómetros da cidade de Xerusalén. O meu comunicante informaba que todos os habitantes de dita aldea foran aniquilados”.

 

“Todo o mundo ten dereito á liberdade de movemento, mais non todos teñen esa opción. As restricións de movemento son un dos desafíos máis grandes para a xente palestina que vive baixo a ocupación. Os palestinos non poden moverse libremente nas estradas ou dunha cidade a outra”.

O 11 de abril celébrase o Maratón de Belén, coa intención de moverse e mover cousas; unha idea que comparte Wurud Sawalha, atleta palestina, e abandeirada nas Olimpíadas de Londres.

No val de Artás, entre leitugas famosas en toda Palestina, que o día 12 festexan o Festival da Leituga de Artás, creceu o Convento Hortus Conclusus alá polo 1901. Entre Belén e as piscinas de Salomón, rodeado de montañas de oliveiras, o convento rememora as visitas de Salomón ao lugar, recollidas no “Cantar dos Cantares”.

O 13 de abril celébrase a Pascua samaritana. Os samaritanos son unha comunidade que na actualidade non chega a 800 membros, mais que contou con máis dun millón no período romano. As guerras provocaron unha diminución drástica que, porén, non acabou coas tradicións. O día do Sacrificio, os homes do lugar, no Monte Gerizim, saen das súas casas con cordeiros que logo serán sacrificados. Toda a comunidade se congrega arredor do centro da aldea, onde están sempre dispostos os fornos escavados na terra e onde, despois das oracións do sacerdote maior, se sacrifican os animais. Tras varias horas, a comunidade samaritana comparte a comida con cánticos e oracións, lembrando o mandamento escrito no Éxodo.

O 14 de abril de 1948 rematou o mandato británico en Palestina. Dito mandato outorgáballe ao goberno británico a parte sur da Siria otomá dende 1923 até 1948. Aínda hoxe en día poden verse mostras dese período, como caixas de correos en Nablus, inexistentes na actualidade.

En 1936 a poboación xudía en Palestina aumentou considerablemente debido ao incremento do antisemitismo en Europa e ás restricións migratorias de Estados Unidos. A tensión creceu e o 15 de abril dese ano convocouse unha folga xeral que urxía a desobediencia civil, a negativa ao pago de impostos e o cese da inmigración xudía. O asasinato dun xudeu preto de Nablus fixo que comezase “a gran revolta”, que enfrontou as forzas británicas, que apoiaron á axencia xudía, a Haganá, e a poboación árabe.