Anisa, refuxiada iemení

Anisa ten 25 anos e é de Aden, onde cursou dous anos da licenciatura en inglés, estudos que tivo que abandonar por mor da guerra. O conflito en Iemen fixo que fuxise do seu país e que pasase de ser estudante a ser mestra e de ser filla a ser nai, porque agora Anisa dá clases de inglés no campamento de refuxiados de Markazi, en Djibuti, e coida dos tres irmáns pequenos como se fose a nai.

Lembra que un día, mentres estaba no zoco con dous irmáns, tivo problemas para regresar a casa. Cando quixeron volver, non había coches nin autobuses e comezaron a escoitar disparos e xente que dicía que entrabas os hutis e que comezaba a guerra. Entón conseguiron un taxi e seguiron outro camiño para chegar a casa xa pasadas as 10 da noite. Á mañá seguinte non puido ir á universidade e á outra intentouno, mais o autobús tivo que parar no medio do camiño, polos disparos, e dende aquela xa non volveu. Tras ese incidente anunciouse que despois das 5 da tarde non se podía saír da casa e cos días fóronse reducindo as horas ata chegar ao límite, o mes de abril. Durante ese mes apenas ninguén saía da casa e devagar foron faltando víveres, electricidade e auga.

No barrio só quedaba unha tenda e a situación levounos a mudarse cara a outra parte de Aden. Montaron no único autobús que chegaba ata esa zona e que, malia ser moi caro, era a única oportunidade de afastarse da guerra e de vivir con certa tranquilidade; alí, no porto, quedaron ata o 27 de abril de hai dous anos. Dende alí decidiron pagar por saír de Iemen nun barco grande que os levou ata o porto de Djibuti, onde estiveron unhas dúas semanas sen se poder mover do lugar. E é que estaba prohibido; só podían saír en ambulancia e só nun traxecto de ida e volta para ir ao hospital.

No mes de xuño chegaron ao campo de refuxiados de Markazi. Pensaban que os trasladaban a unha aldea, mais chegaron ao medio dun areal inmenso onde non había baños nin cociñas; só mandas de monos que arrodeaban as pequenas tendas de campaña que amodo foron converténdose en casas. E mentres construían un lar temporal, escoitaron que a luz volvera a Aden, e que os hutis marcharan cara ao norte do país, mais que agora había outros grupos na cidade.

Dous anos despois, Anisa segue a pensar na súa casa en Iemen e continúa a ver a súa tenda de campaña en Markazi como algo temporal no que xa hai colchóns acomodados para recibir visitas, luces para poder estudar e ler durante as horas que hai electricidade e pequenas comodidades que aumentan ao mesmo ritmo co que crece a distancia co seu verdadeiro lar. Recoñece que creceu moito durante estes dous anos en Markazi, onde se converteu en nai de familia. Con todo, pensa que aínda pode crecer máis e axudar non só á familia e aos refuxiados, como fai coas clases de inglés que imparte, senón tamén a levantar o seu país. Por iso quere seguir os seus estudos. Non pensa en casar, como fan moitas outras persoas do rural iemení, que aínda manteñen a idea de casar cedo. Anisa quere ir a algún país onde poida continuar os seus estudos para logo regresar a Iemen e conseguir que volva ser “Il-Iemen il-said”, “O Iemen feliz”, que agora non é.

Samir, refuxiado iemení

Samir, refuxiado iemení


Samir Abdul Aziz Abdu Sittar ten 60 anos e é de Aden, no sur de Iemen. Ata hai dous anos viviu alí coa súa muller, unha filla e catro fillos. En Aden traballaba na sala de raios X dun hospital, e debuxaba, a única actividade que facía no país do que fuxiu e que segue a facer no campo de refuxiados de Markazi, na veciña Yibuti.

Samir refírese a Iemen en pasado e non fala do seu propio futuro, só dese non tan afastado tempo feliz, nun país ao que quere volver. Alí quedaron dúas das súas fillas, casadas, e de alí marchou a Alemaña a súa esposa, a un país ao que el non quere viaxar. Considera que xa fixo a súa vida, que está contento co que foron estes 60 anos; así e todo, non se conforma co futuro que lle espera aos máis pequenos. Por iso entende que a familia queira viaxar a un país que os acolla, como Alemaña, onde poden estudar e facer realidade os seus soños de futuro. Con todo, defende esa viaxe como unha etapa, un trampolín para regresar a Iemen e axudar a reconstruír un país en paz; un país ao que devece por volver. Porque para el Alemaña non aporta nada; alí só podería recibir cartos, mais xamais se afaría a un estilo de vida moi distinto ao de Iemen, onde cre que poderá volver vivir comodamente e en paz.

En Markazi, Samir leva unha vida rutineira: érguese, reza, volve á tenda de campaña (a jaima), almorza, dorme, érguese… Sempre o mesmo. A monotonía do campo de refuxiados supérase cos paseos entre a area, coas saídas dos venres á praia, con conversas moitas veces repetitivas, con visitas moi esporádicas e con imaxinación.

A jaima de Samir é un imaxinativo museo pictórico sobre a historia de Iemen. As paredes de tea e os andeis improvisados están adornados con debuxos do lar dos iemenís, sexa o país, sexa o campo de refuxiados: as rúas, o colexio, a casa… unha vida cotiá que reflicte unha realidade grazas ás fotografías pintadas que Samir leva na memoria e nas follas que colorea, para así poder amosar que Iemen é o país do que saíu, un lugar onde a morte se apoderou de todo, mais que non lles pertence, nin por tradición nin por devoción nin por ningún outro motivo.

“O último rei de Noruega”, de Amos Oz

Relación de persoas premiadas por categoría:

  • Poesía
    • 1.º Premio: Arancha Rodríguez Fernández, polo poemario (A)fogar
    • 1.º Accésit: Luísa Iglesias Taboada, polo poemario O río
    • 2.º Accésit: Genaro Dasilva Méndez, polo poemario Inferno verde
  • Relato curto
    • 1.º Premio: Xosé Sobral Amoedo, polo relato Cadea trófica
    • 1.º Accésit: María López Correa, polo relato A Morte non doe aos mortos
    • 2.º Accésit: Daniel Rodríguez Palacios, polo relato Branco
  • Tradución literaria
    • 1.º premio: Luísa Iglesias Taboada, pola tradución dun texto de Mathura
    • 1.º Accésit: Moncho Iglesias Míguez, pola tradución dun texto de Amos Oz
    • 2.º Accésit: Sergio Gómez Blanco, pola tradución dun texto de Colette