Anisa, refuxiada iemení

Anisa ten 25 anos e é de Aden, onde cursou dous anos da licenciatura en inglés, estudos que tivo que abandonar por mor da guerra. O conflito en Iemen fixo que fuxise do seu país e que pasase de ser estudante a ser mestra e de ser filla a ser nai, porque agora Anisa dá clases de inglés no campamento de refuxiados de Markazi, en Djibuti, e coida dos tres irmáns pequenos como se fose a nai.

Lembra que un día, mentres estaba no zoco con dous irmáns, tivo problemas para regresar a casa. Cando quixeron volver, non había coches nin autobuses e comezaron a escoitar disparos e xente que dicía que entrabas os hutis e que comezaba a guerra. Entón conseguiron un taxi e seguiron outro camiño para chegar a casa xa pasadas as 10 da noite. Á mañá seguinte non puido ir á universidade e á outra intentouno, mais o autobús tivo que parar no medio do camiño, polos disparos, e dende aquela xa non volveu. Tras ese incidente anunciouse que despois das 5 da tarde non se podía saír da casa e cos días fóronse reducindo as horas ata chegar ao límite, o mes de abril. Durante ese mes apenas ninguén saía da casa e devagar foron faltando víveres, electricidade e auga.

No barrio só quedaba unha tenda e a situación levounos a mudarse cara a outra parte de Aden. Montaron no único autobús que chegaba ata esa zona e que, malia ser moi caro, era a única oportunidade de afastarse da guerra e de vivir con certa tranquilidade; alí, no porto, quedaron ata o 27 de abril de hai dous anos. Dende alí decidiron pagar por saír de Iemen nun barco grande que os levou ata o porto de Djibuti, onde estiveron unhas dúas semanas sen se poder mover do lugar. E é que estaba prohibido; só podían saír en ambulancia e só nun traxecto de ida e volta para ir ao hospital.

No mes de xuño chegaron ao campo de refuxiados de Markazi. Pensaban que os trasladaban a unha aldea, mais chegaron ao medio dun areal inmenso onde non había baños nin cociñas; só mandas de monos que arrodeaban as pequenas tendas de campaña que amodo foron converténdose en casas. E mentres construían un lar temporal, escoitaron que a luz volvera a Aden, e que os hutis marcharan cara ao norte do país, mais que agora había outros grupos na cidade.

Dous anos despois, Anisa segue a pensar na súa casa en Iemen e continúa a ver a súa tenda de campaña en Markazi como algo temporal no que xa hai colchóns acomodados para recibir visitas, luces para poder estudar e ler durante as horas que hai electricidade e pequenas comodidades que aumentan ao mesmo ritmo co que crece a distancia co seu verdadeiro lar. Recoñece que creceu moito durante estes dous anos en Markazi, onde se converteu en nai de familia. Con todo, pensa que aínda pode crecer máis e axudar non só á familia e aos refuxiados, como fai coas clases de inglés que imparte, senón tamén a levantar o seu país. Por iso quere seguir os seus estudos. Non pensa en casar, como fan moitas outras persoas do rural iemení, que aínda manteñen a idea de casar cedo. Anisa quere ir a algún país onde poida continuar os seus estudos para logo regresar a Iemen e conseguir que volva ser “Il-Iemen il-said”, “O Iemen feliz”, que agora non é.

Samir, refuxiado iemení

Samir, refuxiado iemení


Samir Abdul Aziz Abdu Sittar ten 60 anos e é de Aden, no sur de Iemen. Ata hai dous anos viviu alí coa súa muller, unha filla e catro fillos. En Aden traballaba na sala de raios X dun hospital, e debuxaba, a única actividade que facía no país do que fuxiu e que segue a facer no campo de refuxiados de Markazi, na veciña Yibuti.

Samir refírese a Iemen en pasado e non fala do seu propio futuro, só dese non tan afastado tempo feliz, nun país ao que quere volver. Alí quedaron dúas das súas fillas, casadas, e de alí marchou a Alemaña a súa esposa, a un país ao que el non quere viaxar. Considera que xa fixo a súa vida, que está contento co que foron estes 60 anos; así e todo, non se conforma co futuro que lle espera aos máis pequenos. Por iso entende que a familia queira viaxar a un país que os acolla, como Alemaña, onde poden estudar e facer realidade os seus soños de futuro. Con todo, defende esa viaxe como unha etapa, un trampolín para regresar a Iemen e axudar a reconstruír un país en paz; un país ao que devece por volver. Porque para el Alemaña non aporta nada; alí só podería recibir cartos, mais xamais se afaría a un estilo de vida moi distinto ao de Iemen, onde cre que poderá volver vivir comodamente e en paz.

En Markazi, Samir leva unha vida rutineira: érguese, reza, volve á tenda de campaña (a jaima), almorza, dorme, érguese… Sempre o mesmo. A monotonía do campo de refuxiados supérase cos paseos entre a area, coas saídas dos venres á praia, con conversas moitas veces repetitivas, con visitas moi esporádicas e con imaxinación.

A jaima de Samir é un imaxinativo museo pictórico sobre a historia de Iemen. As paredes de tea e os andeis improvisados están adornados con debuxos do lar dos iemenís, sexa o país, sexa o campo de refuxiados: as rúas, o colexio, a casa… unha vida cotiá que reflicte unha realidade grazas ás fotografías pintadas que Samir leva na memoria e nas follas que colorea, para así poder amosar que Iemen é o país do que saíu, un lugar onde a morte se apoderou de todo, mais que non lles pertence, nin por tradición nin por devoción nin por ningún outro motivo.

“O último rei de Noruega”, de Amos Oz

Relación de persoas premiadas por categoría:

  • Poesía
    • 1.º Premio: Arancha Rodríguez Fernández, polo poemario (A)fogar
    • 1.º Accésit: Luísa Iglesias Taboada, polo poemario O río
    • 2.º Accésit: Genaro Dasilva Méndez, polo poemario Inferno verde
  • Relato curto
    • 1.º Premio: Xosé Sobral Amoedo, polo relato Cadea trófica
    • 1.º Accésit: María López Correa, polo relato A Morte non doe aos mortos
    • 2.º Accésit: Daniel Rodríguez Palacios, polo relato Branco
  • Tradución literaria
    • 1.º premio: Luísa Iglesias Taboada, pola tradución dun texto de Mathura
    • 1.º Accésit: Moncho Iglesias Míguez, pola tradución dun texto de Amos Oz
    • 2.º Accésit: Sergio Gómez Blanco, pola tradución dun texto de Colette

Versos fugaces cargados de presente

El 22 de julio de 1946, Menajem Begin, primer ministro israelí entre 1977 y 1983, ordenó un ataque contra el hotel Rey David, en Jerusalén, en el que murieron noventa y un civiles. La organización paramilitar sionista Irgún, que entonces dirigía Begin, fue la causante de esa y de otras masacres perpetradas desde 1937 contra objetivos civiles. Setenta años después de este ataque, los recuerdos parecen haber sido borrados por el protagonismo de las palabras del ministro de defensa israelí Lieberman, quien comparó los versos del poeta palestino Mahmud Darwix con el Mein Kampf de Hitler.

Galatz, la radio militar israelí dedicó un programa dedicado a la figura de Darwish, el cual provocó la ira de quien solo ve en sus versos ataques contra los judíos, como ya había procalmado antes el primer ministro israelí, Yitzhak Shamir, en 1988. Entonces, Shamir leyó en el parlamento israelí unos versos de “Pasajeros entre palabras fugaces”, como muestra del odio palestino y de la imposibilidad de entendimiento entre ambas partes. En esos versos, el poeta pedía pasado, presente y futuro para su patria, pedía recordar y olvidar, e invitaba a los pasajeros, a los inmigrantes más jóvenes, a leer esas palabras escabullidas con las que cargaban los suyos, los expulsados:

vosotros tenéis espadas, nosotros sangre,

vosotros tenéis acero y fuego,  nosotros carne,

vosotros tenéis otro tanque más, nosotros piedras,

vosotros tenéis gases lacrimógenos, nosotros lluvia:

sobre nosotros, como sobre vosotros, hay cielo y aire.

Tomad una porción de nuestra sangre y marchaos

 

Como símbolo de Palestina, Darwish supo dar voz a la causa de su pueblo, con su propia voz y con la de los silenciados. Él mismo, expulsado de su tierra, refugiado y arrestado en varias ocasiones, gritó con versos contra las injusticias y pidió constantemente la legalización de su existencia, como en el poema “Carné de identidad”, en el que exige a un policía que vea en él algo más que una cifra:

 

Escribe

que soy árabe,

y el número de mi carnet es el cincuenta mil;

que tengo ya ocho hijos,

y llegará el noveno al final del verano.

¿Te enfadarás por ello?

 

Escribe

que soy árabe,

y con mis camaradas de infortunio

trabajo en la cantera.

Para mis ocho hijos

arranco, de las rocas,

el mendrugo de pan,

el vestido y los libros.

No mendigo limosnas a tu puerta,

ni me rebajo

ante tus escalones.

¿Te enfadarás por ello?

 

Escribe

que soy árabe.

Soy nombre sin apodo.

Espero, pacientero, en un país

en el que todo lo que hay

existe airadamente.

Mis raíces,

se hundieron antes del nacimiento

de los tiempos,

antes de la apertura de las eras,

del ciprés y el olivo,

antes de la primicia de la yerba.

Mi padre…

de la familia del arado,

no de nobles señores.

Mi abuelo era un labriego,

sin títulos ni nombres.

Mi casa es una choza campesina

de cañas y maderos,

¿te complace?…

Soy nombre sin apodo.

 

Escribe

que soy árabe,

que tengo el pelo negro

y los ojos castaños;

que, para más detalles,

me cubro la cabeza con un velo;

que son mis palmas duras como la roca

y pinchan al tocarlas.

Y me gusta el aceite y el tomillo.

Que vivo

en una aldea perdida, abandonada,

sin nombres en las calles.

Y cuyos hombres todos

están e la cantera o en el campo…

¿Te enfadarás por ello?

 

Escribe

que soy árabe;

que robaste las viñas de mi abuelo

y una tierra que araba,

yo, con todos mis hijos.

Que solo nos dejaste

estas rocas…

¿No va a quitármelas tu gobierno también,

como se dice?…

 

Escribe, pues…

Escribe

en el comienzo de la primera página

que no aborrezco a nadie,

ni a nadie robo nada.

Mas, que si tengo hambre,

devoraré la carne de quien a mí me robe.

¡Cuidado, pues!…

¡Cuidado con mi hambre,

y con mi ira!

 

Darwish, del que se cumplen ocho años de su muerte en agosto, fue capaz de hacer que se oyese Palestina en versos y de humanizar con palabras lo que las armas consiguieron destruir, de sacar a hermosura del enemigo y de luchar por la comprensión, porque, como él mismo dijo: “la poesía y la belleza son siempre pacíficas. Cuando encuentras algo hermoso, encuentras la coexistencia […], humanizas al otro”.

CapturaCapturaCaptura

 

ttps://issuu.com/abdotounsi/docs/revista_57/162

Se foses un amor para toda a vida, serías a lingua galega

http://duvi.uvigo.es/index.php?option=com_content&task=view&id=11442&Itemid=59

O campus de Ourense acolleu a entrega dos premios de poesía, relato curto e tradución 2016

Se foses un amor para toda a vida, serías a lingua galega

Durante o acto tamén se rendeu homenaxe a Manuel María e ao Día das Letras Galegas

Rosa Tedín | Ourense
Lucía Aldao e María Lado, as compoñentes de Aldaolado, foron as encargadas de pór a música, a poesía e o humor ao acto de entrega de Premios de relato, poesía e tradución literaria da Universidade de Vigo 2016 que este xoves tivo lugar no campus de Ourense e que nesta ocasión estiveron acompañados dunha homenaxe a Manuel María e ao Día das Letras Galegas. Durante a súa actuación elas falaron de toda clase de amores xogando cun “se foses o meu amor…” inconfesable, da EXB ou para toda a vida, entre outros moitos. Para escoitalas estaba un público que se achegou ata alí precisamente porque comparte un deses amores “para toda a vida”, o que teñen pola lingua e a literatura galegas. Arancha Nogueira, en poesía, Xosé Sobral, en relato, e Luisa Iglesias, en tradución, foron os membros da comunidade universitaria galardoados cos primeiros premios da edición deste ano dos galardóns.

O acto, que se desenvolveu no Edificio de Ferro, contou coa entrega dos galardóns dos Premios de relato, poesía e tradución literaria da Universidade de Vigo 2016, cunha lectura de fragmentos dos textos galardoados a cargo dos seus autores e autoras, cun relatorio do axente cultural e editor Xavier Paz arredor de Manuel María e coa actuación musical do grupo de gaitas do Obradoiro de Música Tradicional do campus de Ourense, que abriron e pecharon a gala. Entre os asistentes estaban membros da comunidade universitaria e autoridades como Jesús Vázquez, alcalde da cidade de Ourense, e Roberto Castro, subdelegado do Goberno en Ourense.

Os froitos da creación literaria

Tal e como indicou Paulo Cabral, director da Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo, na lectura da acta de resolución dos premios, na categoría de poesía, o primeiro premio foi para Arancha Rodríguez, polo poemario (A)fogar; o primeiro accésit para Luisa Iglesias, por O río, e o segundo accésit para Genaro Dasilva, polo poemario Inferno verde. En relato curto, o primeiro premio foi para Xosé Sobral, por Cadea trófica, e o primeiro accésit para María López, por A morte non doe aos mortos, e o segundo accésit para Daniel Rodríguez, polo relato Branco. Por último, en tradución literaria, o primeiro premio foi para Luisa Iglesias, pola tradución dun texto de Mathura; o primeiro accésit para Moncho Iglesias, por un texto de Amos Oz, e o segundo accésit para Sergio Gómez, por unha tradución dun texto de Colette.

Os galardoados e galardoadas presentes no acto agradeceron os premios recibidos e algúns deles leron fragmentos das súas obras aos asistentes. Entre eles, Arancha Nogueira, xornalista de formación e alumna do Máster de Literatura Comparada, explicou como (A) fogar é unha peza coa que a autora pretende facer unha deconstrución íntima do convencionalismo da palabra fogar, o seu particular xeito de expresar o terrible de atoparse nun lugar que se asume debe ser cómodo, protector, familiar, e resulta ser todo o contrario. Tamén sobre o fogar e a casa habitada falou Luisa Iglesias, galardoada en dúas categorías, como son poesía e tradución. Pola súa extensión, os gañadores de relato preferiron non facer lectura dos seus textos. Xosé Sobral, enxeñeiro forestal de formación e alumno de doutoramento en xestión dos ecosistemas terrestres, gañou o primeiro premio cun texto de humor negro no que fala dunha illa deshabitada á que chega unha flota e do que acontece a medida que os acabados de arribar se instalan. Pola súa banda, Daniel Rodríguez quixo destacar na súa intervención tras recoller o galardón a oportunidade que ofrece a creación literaria para “ser o que queiras ser”.

Tanto Virxilio Rodríguez, vicerreitor do campus de Ourense, como María Ángeles Antón Vilasánchez, subdirectora xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia, salientaron durante o acto que xa son 19 anos os que se veñen celebrando estes galardóns grazas á colaboración establecida entre as dúas institucións. “Estes premios xa teñen unha traxectoria consolidada”, afirmou o vicerreitor, que explicou como hoxe en día xa hai destacados escritores que cando comezaron a escribir gañaron estes galardóns da Universidade de Vigo, como Ledicia Costas ou Xabier Sil. “Os froitos que xeran son enormes”, dixo, amosando o seu desexo de que para os galardoados e galardoadas nesta edición estes premios supoñan “un chanzo para continuar unha carreira literaria frutífera”. “Xa van 19 edicións traballando a prol da nosa lingua e do estímulo da creación literaria. Agardemos que dure moito máis”, recalcou a subdirectora xeral de Política Lingüística.

Terra de poetas, entre eles Manuel María

Xavier Paz foi o encargado de falar da figura de Manuel María e da celebración do Día das Letras Galegas durante o acto celebrado no campus de Ourense. Fíxoo salientando como cada pobo se distingue polo seu propio temperamento e no caso dos galegos ese temperamento sería o lírico. “Eu penso e digo que Galicia terra lírica, pobo de poetas”, subliñou o editor e axente cultural. Froito desa cultura, apuntou, nacen poetas como Manuel María. O seu achegamento á figura do homenaxeado nesta edición das Letras Galegas quixo facelo a través das imaxes de portada de 50 das súas obras. A través delas, apuntou, pode verse non só a evolución estética senón tamén os avances na normalización lingüística do galego; a xeografía do territorio, xa que o escritor dedicou libros a lugares como A Terra Cha, o Val de Quiroga ou Compostela, e a xeografía editorial, publicando Manuel María en moi diferentes editoriais, moitas delas “de base”. Sobre a conmemoración do Días das Letras Galegas, Xavier Paz recalcou a importancia do consenso social que concita. “Non hai moitos exemplos coma este”, subliñou.

1.º Accésit: Moncho Iglesias Míguez, pola tradución dun texto de Amos Oz

http://anl.uvigo.es/anl_gl/dinamizacion/premios/

Premios de relato, poesía e tradución da Universidade de Vigo 2016

  • Resolución reitoral do 23 de febreiro pola que se convocan os Premios de poesía, relato curto e tradución literaria da Universidade de Vigo 2016
Premios 20162
  • Relación de persoas premiadas por categoría:
    • Poesía
      • 1.º Premio: Arancha Rodríguez Fernández, polo poemario (A)fogar
      • 1.º Accésit: Luísa Iglesias Taboada, polo poemario O río
      • 2.º Accésit: Genaro Dasilva Méndez, polo poemario Inferno verde
    • Relato curto
      • 1.º Premio: Xosé Sobral Amoedo, polo relato Cadea trófica
      • 1.º Accésit: María López Correa, polo relato A Morte non doe aos mortos
      • 2.º Accésit: Daniel Rodríguez Palacios, polo relato Branco
    • Tradución literaria
      • 1.º premio: Luísa Iglesias Taboada, pola tradución dun texto de Mathura
      • 1.º Accésit: Moncho Iglesias Míguez, pola tradución dun texto de Amos Oz
      • 2.º Accésit: Sergio Gómez Blanco, pola tradución dun texto de Colette
  • Entrega de Premios no DUVI