Gaza desaparecida

IMG_8459

Gaza son praias con ondas de area quente onde os contos comezan cun érase unha vez de biografías que falan de primeiras despedidas, de primeiros balazos e de primeiras detencións. Son historias recitadas en diarios nos que se mesturan diálogos entre leóns e hienas con anécdotas de libros de crimes dun neno, Tajtaj, que observaba os criminais para despois contárllelo á policía. Son os relatos que vive Omar na procura dun pai ausente e que trata de recompoñer para topar a súa propia historia como se fose un investigador.

«Teño que marchar, cariño, acaban de alcanzar a casa e non hai liña.» Así comeza a historia de Vanished, Desaparecido, que conta Omar ao deixar Londres e regresar a Palestina coa esperanza de arranxar o quebracabezas que compón a súa vida: dende a desaparición do pai, en 1981, até o ano en que nace o seu fillo, en 2011. Ahmed Masoud, o autor da novela, ficciona unha viaxe que serve para describir tres décadas de vida en Palestina, presentando Gaza en 2014 e amosando a Faixa a través da mirada dun neno que vive dúas Intifadas, que aprende dos acordos de Oslo e das divisións entre Fatah e Hamás, mentres xoga, sen esquecer que é palestino. Porque xogar en Palestina é aprenderlle os trucos á vida, tendo presente que ambos, os xogos e a vida, son tan reais como as fábulas e que a moral da historia adoita chegar tarde, cando aprender xa só é un epitafio.

No día a día, as nais palestinas non teñen que repetirlle aos nenos nada sobre falar con descoñecidos ou aceptarlles algo. Cansan de advertirlles que non lancen pedras contra os soldados israelís, «un gran deporte que non ía abandonar tan facilmente,» un gran acto patriótico: caer ferido. Con doce anos, Omar decide saber a verdade da misteriosa desaparición do seu pai, Mustafa Ouda,e no camiño descobre o seu país a medida que se acha a si mesmo. Como bo investigador, ten que achegarse á noticia e loitar por ela, aprendendo o valor da soidade, da amizade, do amor e do sufrimento: «aínda moito peor cá dor na perna fora o feito de que non se lle permitira a ninguén visitalo no hospital durante os tres primeiros días.»

Amais dos contactos cos soldados e dos paseos nos areais, as crianzas de Gaza tamén namoran. E o amor, co medo que provoca, fai pensar que aínda hai que terlle máis medo a Deus có exército israelí. E non só o medo á carne, senón tamén ao amor que xorde dela e que vén de lonxe, como no caso do primeiro amor de Omar, está presente na historia; pois de quen primeiro namora é dunha moza, desa da que tanto dubidan os locais: unha turista política, abandeirada dos neo-orientalistas.

Unha vez te fan desaparecer de quen en realidade es, dos teus sentimentos, non hai volta atrás. A vida convértese nun vórtice de verdades, silencios e mentiras que tratan de convivir para montar unha biografía non exenta de bágoas. Co destello da dor sempre presente, a historia parece esquecer que en Palestina crece xente que berra cousas como que nós, en Palestina, ensinamos vida, e que nós, aprendemos vida tamén, e entre leccións, vivimos, lemos, escribimos, rimos e tamén choramos.

Hai bágoas zarrapicadas polas imaxes que se venden de Gaza, mais tamén as hai que son verdadeiras, as bágoas, e outras que nacen da verdade das historias narradas en novelas boas de verdade como esta de Ahmed Masoud, que desaparece de entre as bágoas da emoción, da palabra ben fotografada e da imaxe ben escrita.

 

IV Certame Literario das Letras Galegas en Frankfurt

 

Los ganadores del IV Certamen Literario con motivo de Las Letras Gallegas han sido:
Primer premio: Moncho Iglesias Mìguez con la obra “Atime “de Vigo
Segundo premio: Josè Martìnez Romero Gandos con la obra “Unha cultura mantida no exterior” de A Corunha
Tercer premio: Paulo Gonzàlez con la obra ” Octavio do castro” desde Bertamiràns, Ames

 

Primer Premio:

„Sufi ciente“ de Moncho Iglesias Míguez

 

 

Estaba só, case espido.

Pasara o control de pasaportes sen problemas e xa só quedaba meter a equipaxe, o máis fácil, pensara. Acomodara todo no seu sitio e escondera unhas onzas de chocolate nos petos interiores da maleta, por se lle dicían algo sobre a importación de produtos estranxeiros. Con todo, ordenáronlle abrir as cremalleiras nunha sala solitaria chea de espellos. Ao tempo, unha rapaza, que só puido escoitar ás costas, preguntáballe por que levaba barba.

«Eehh, pois… por vagancia, por non me erguer todos os días cedo a barbearme.» «Mente,» murmurou un. «É nacionalista?» preguntou outro. «Eeehh, pois… Naci…» «Dende cando leva barba?» «Medio ano, creo. Algo así, máis ou menos.» «Cre ou está seguro?» «Si, estou seguro.» «E logo non está seguro de por que deixou a barba?» «Si, certa apatía.» «Entón, por que ten unha navalla de barbear no neceser?» «Aínda non a tirei de aí.» «Ou sexa, que pode ser que se barbee de novo.» «Talvez.» «É tan indeciso para todo?» «Non.» «Entón sabe a que vén ao país?» «A ver á familia.» «Que máis?» «A traballar.» «Non ten permiso de traballo.» «Logo pensa traficar con todo iso que trae consigo.» «Non. Só levo cousas persoais.» «Aquí tamén temos cintos e pantalóns e chocolates de elite.» «Só levo algún agasallo para a familia e cousas miñas básicas.» «Se son básicas non son tan imprescindibles,» —apurou un dos soldados ordenándolle que se espise e deixase todo enriba dun caixón.

Daquela; só, case espido, voltearon todo o que contiña a maleta nunha especie de contedor de reciclaxe.

«Por que escondía os chocolates?» «Só intentaba que estivesen frescos e non se derretesen.» «E para que leva tantos libros? É relixioso?» «Son novelas, contos…» «Gústalle ler?» «Si, bastante.» «Que autores le?»

Numerou algúns dos seus escritores favoritos até que un dos soldados fixo un ademán, amosando que era dabondo:

«Suficiente! Sabe que moitas desas obras están prohibidas; así e todo atrévese a pasar a fronteira para traficar. É miserento!» «Non queda doutra, terá que entregarnos esas lecturas.» «Non teño todos os libros que lle dixen. Algún só os lin.»

Só lle quedaba a toalla que lle deran para envolverse. Sabía que o resto era ilegal e non tería máis remedio que entregárllelo. As historias que gardara na cabeza para contárllelas aos nenos non era o que máis lle preocupaba; eran os chocolates, que non había topar xamais.

Un mapa de Gaza

Un mapa de Gaza
Gaza é un volcán cuxa lava se expande como as liñas dun subterráneo, silentes, chegando a todas as partes onde o transporte é necesario; un volcán que cando non entra en erupción permite que falen as súas paredes e mesmo quen as habita, eses que son quen de ver máis alá do teito e até nas sombras que se proxectan nel. Ese magma sae ás veces á superficie e nalgunhas ocasións faino en forma de contos, como os de O libro de Gaza, unha colección de historias curtas que por momentos se agrandaron durante os anos nas que foron concibidas e noutras empequeneceron, por eses mesmos anos nas que foron destruídas.

As historias de Gaza son as de teléfonos que serven para comunicar o amor e o desexo, como no relato «Números mortos», de Yusra al Khatib; ou para recibir unha cita a cambio de cartos, como en «A prostituta de Gaza», de Najlaa Ataallah. Son historias narradas, dialogadas e mesmo epistolares, como Mona Abu Sharek fai no diario no que describe sete días que comezan coa pregunta: «Por que amarte non me fixo ver o mundo en rosa?» e no que fala do seu engano amoroso, do que sabe por medio dunha carta.

Elas, as historias, son o eco dunha Gaza que tamén escribe e na que as mulleres seguen a parir ficcións no medio dun universo de relacións difíciles. De feito, esas dificultades provocaron que moitas das historias escritas nos anos 70 e 80 tiveran que pasar censuras como a invasión, o uso de pseudónimos ou o contrabando de manuscritos, até chegar ao lector de hoxe.

Cunha variedade de temas nos que afloran sentimentos cotiás, o amor e o odio non só son valores cos que definir o inimigo, senón palabras coas que reflexionar, imaxinar e mesmo berrar nunha Gaza onde as relacións, os desexos e os conflitos tamén existen, onde, como se pode ler en «A prostituta de Gaza», a xente practica o amor ao seu xeito: «Iso é algo que practicamos aquí sen responsabilidade, con total despreocupación.»

I Xuntanza do Tarangaño Cultural

En Ourense, na profundidade do cheiro a acios de Ribeiro e entre chirlos de aves que veñen e van, está Sobradelo; unha parroquia de Xunqueira de Ambía. Alí os peregrinos do camiño refréscanse coas augas do río Arnoia, e nas súas beiras repasan os pasos a dar, percorrendo mananciais, cruceiros, canastros e algunha ponte, amais de casas e fogares listos para acoller ao visitante, e máis se é día de xuntanza cultural. Alí, en Sobradelo, tivo lugar, esta fin de semana, a I Xuntanza do Tarangaño Cultural; un evento que parece tan antigo como as festas máis xenreiras da zona, mais que só conta con nimbos de moito futuro.

Para quen non é de alí, só precisa seguirlle os pasos a Rochi Nóvoa Vázquez se quere chegar. Os seus poemas, musicados, cantados, bailados ou non, serven de guía cara unha parte de Galicia agochada entre o verdor ceibe do país e enredada en silvas que asubían palabras. Foi ela, a poetisa de Sobradelo, quen dirixiu o tráfico artístico de dous días de a cabalo entre maio e xuño. Como unha prestidixitadora verbal, pendurou de sinais, de muros e valados cartaces líricos cuxa metáfora era saber chegar a unha xuntanza de ideas e propostas bañadas de frautas, tambores, guitarras, acordeóns, pandeiretas, debuxos, pinturas, fotos, berros, agarimos, e voces e oídos.

Os maios, dende este ano, teñen máis voz. A de Rochi Nóvoa Vázquez brilla nos seus ollos, e deles escintilan agradecementos e cargamentos de esperanza que nin as afonías máis primaverais poderán parar. O Tarangaño comeza e xa se ven as sombras coloridas das próximas xuntanzas.