Un mapa de Gaza

Un mapa de Gaza
Gaza é un volcán cuxa lava se expande como as liñas dun subterráneo, silentes, chegando a todas as partes onde o transporte é necesario; un volcán que cando non entra en erupción permite que falen as súas paredes e mesmo quen as habita, eses que son quen de ver máis alá do teito e até nas sombras que se proxectan nel. Ese magma sae ás veces á superficie e nalgunhas ocasións faino en forma de contos, como os de O libro de Gaza, unha colección de historias curtas que por momentos se agrandaron durante os anos nas que foron concibidas e noutras empequeneceron, por eses mesmos anos nas que foron destruídas.

As historias de Gaza son as de teléfonos que serven para comunicar o amor e o desexo, como no relato «Números mortos», de Yusra al Khatib; ou para recibir unha cita a cambio de cartos, como en «A prostituta de Gaza», de Najlaa Ataallah. Son historias narradas, dialogadas e mesmo epistolares, como Mona Abu Sharek fai no diario no que describe sete días que comezan coa pregunta: «Por que amarte non me fixo ver o mundo en rosa?» e no que fala do seu engano amoroso, do que sabe por medio dunha carta.

Elas, as historias, son o eco dunha Gaza que tamén escribe e na que as mulleres seguen a parir ficcións no medio dun universo de relacións difíciles. De feito, esas dificultades provocaron que moitas das historias escritas nos anos 70 e 80 tiveran que pasar censuras como a invasión, o uso de pseudónimos ou o contrabando de manuscritos, até chegar ao lector de hoxe.

Cunha variedade de temas nos que afloran sentimentos cotiás, o amor e o odio non só son valores cos que definir o inimigo, senón palabras coas que reflexionar, imaxinar e mesmo berrar nunha Gaza onde as relacións, os desexos e os conflitos tamén existen, onde, como se pode ler en «A prostituta de Gaza», a xente practica o amor ao seu xeito: «Iso é algo que practicamos aquí sen responsabilidade, con total despreocupación.»

I Xuntanza do Tarangaño Cultural

En Ourense, na profundidade do cheiro a acios de Ribeiro e entre chirlos de aves que veñen e van, está Sobradelo; unha parroquia de Xunqueira de Ambía. Alí os peregrinos do camiño refréscanse coas augas do río Arnoia, e nas súas beiras repasan os pasos a dar, percorrendo mananciais, cruceiros, canastros e algunha ponte, amais de casas e fogares listos para acoller ao visitante, e máis se é día de xuntanza cultural. Alí, en Sobradelo, tivo lugar, esta fin de semana, a I Xuntanza do Tarangaño Cultural; un evento que parece tan antigo como as festas máis xenreiras da zona, mais que só conta con nimbos de moito futuro.

Para quen non é de alí, só precisa seguirlle os pasos a Rochi Nóvoa Vázquez se quere chegar. Os seus poemas, musicados, cantados, bailados ou non, serven de guía cara unha parte de Galicia agochada entre o verdor ceibe do país e enredada en silvas que asubían palabras. Foi ela, a poetisa de Sobradelo, quen dirixiu o tráfico artístico de dous días de a cabalo entre maio e xuño. Como unha prestidixitadora verbal, pendurou de sinais, de muros e valados cartaces líricos cuxa metáfora era saber chegar a unha xuntanza de ideas e propostas bañadas de frautas, tambores, guitarras, acordeóns, pandeiretas, debuxos, pinturas, fotos, berros, agarimos, e voces e oídos.

Os maios, dende este ano, teñen máis voz. A de Rochi Nóvoa Vázquez brilla nos seus ollos, e deles escintilan agradecementos e cargamentos de esperanza que nin as afonías máis primaverais poderán parar. O Tarangaño comeza e xa se ven as sombras coloridas das próximas xuntanzas.

 

 

 

Deportista de elite

Son de Iraq Burín, unha aldea no norte de Palestina onde o máis sobranceiro son as manifestacións de cada sábado, e as xentes que aquí se xuntan. Ás veces parece que nin cabemos no lugar e, o máis importante, saímos na radio. Unha das primeiras veces incluso viñeron da tele e esa noite xuntámonos toda a rapazada na casa para vérmonos nas novas do serán; con todo, foise a luz e quedamos coas ganas. Agora tanto me ten; sobre todo polo feito de que hai tempo que perdín a esperanza de verme na tele.

 

Hai cousa de dous anos mataron un meu curmán nunha das protestas. Estabamos todos; berrando, cantando e divertíndonos sen molestar a ninguén. Seica non podiamos estar alí, pero non fixemos caso das advertencias e a meu curmán foille tocar unha das balas que os soldados dispararon. Vivín a situación tan de cerca que meteume medo e deixei de ir ás manifestacións. Pouco a pouco fun esquecendo a cousa e neste ano aínda fun algún día; con todo, o fútbol, e os deportes en xeral, son os que me manteñen ocupado boa parte do día.

 

O certo é que, a primeira vez que vin un partido non me gustou nada. Na aldea todo o mundo era do Madrid ou do Barça, e a min tanto me tiña. Eu quería ser diferente do resto e sabía que o mellor para a familia era que fose futbolista, ou cando menos deportista, así que propúxenme traballar arreo para acadar o meu soño.

 

Era o ano dos Xogos Olímpicos e nós participabamos por primeira vez na historia. Un noso veciño fora nomeado abandeirado e antes de marchar xuntámonos todos os do lugar, pequenos e maiores, para prepararlle unha festa de despedida. Envexei esa súa fama tanto, que quixen imitalo en todo; eu tamén quería ser un deportista de elite.

 

Na cerimonia de apertura púxose unha pantalla xigante –ou iso criamos nós- no centro da aldea. Non faltou ninguén. Mesmo parecía o estadio olímpico; con bandeiras por todos lados, e asubíos e aplausos cada vez que aparecía un país; ata que chegou Palestina. Entón non paramos de cantar, bailar e aturuxar ata ben entrada a noite.

 

O peor de todo foi que esa foi a única alegría dos Xogos. Dos catros atletas que competían, ningún pasou da primeira rolda. Por iso; nada máis comezar este ano, púxenme a traballar decontino. Non quería perder a oportunidade de cara á seguinte cita, así que ideei un programa de traballo para ser o portador da nosa bandeira nas seguintes Olimpíadas, en Londres.

 

Sabía que os bos xogadores teñen que privarse de certos vicios, así que ese mesmo verán deixei de fumar ás agochadas e comecei a adestrarme a diario. Busquei páxinas en rede sobre como ser un deportista de alto rendemento, como lles chaman, e seguín todas as instrucións do xeito máis detallado que puiden. Para iso empecei a erguerme todos os días á saída do sol e a dar varias voltas ao redor da casa antes do almorzo. Despois diso tomaba algo lixeiro, descansaba un chisco e continuaba co programa: flexións, abdominais e pesas. Os primeiros exercicios non foron o problema; pero coas pesas, a falta delas, tiven que usar o meu enxeño.

 

Comecei levantando latas de aceite, mais tiven que deixalo, pois miña nai non paraba de cociñar e cada día levantaba menos quilos. Despois tenteino con dúas cadeiras, pero se alguén quería sentar tiña que deixar o adestramento e esperar que o meu ximnasio particular quedase baleiro; así que optei por adestrar fóra, onde ninguén se queixase do ruído nin das andrómenas que seica só a min se me metían na cabeza.

 

En vez de dar voltas ao redor da casa, fun correr ata as aforas. Unha vez chegaba ao límite da aldea, nas montañas, descansaba e, xa recuperado, facía exercicios para estarricar os músculos. Para gañar musculatura levantaba as pedras e rochas máis grandes que atopaba ata que non podía máis. Facía fileiras de pedras e, por orde, erguíaas unha a unha, dende as máis lixeiras ata as máis pesadas. Con todo, aquela mañá non puiden exercitarme coas pesas. Cando aínda estaba a colocalas no seu lugar, morrín ou, mellor dito, matáronme. Os motivos, que aínda a día de hoxe non comprendo, sóubenos un día despois, e foi grazas á prensa: “O exército logra deter o ataque violento dun terrorista que se dispuña a bombardear, con pedras, un dos últimos asentamentos construídos na zona.”

 

Non conseguín a fama como atleta, pero cando menos fixen que falasen de min; e como dicía a miña avoa: mentres falen dun, ben ou mal, é bo. Así que, tomarei por bos os titulares dos xornais, malia non escribiren que fun deportista nin nada diso. Espero que alguén aínda se lembre do caso e engada algunhas letras que, boas ou malas, falen do noso deporte.