Mapas sen fronteiras

A guerra do Golfo Pérsico, vista a través dos ollos dunha rapaza de orixe palestina, é un trazado máis no mapa de conflitos que debuxa Randa Jarrar na novela Un mapa do lar. Unha novela chea de imaxes e historias que lembran o xeito de contar de Marjane Satrapi en Persépole ou a irreverencia de Mafalda e que a crítica chegou a comparar con Arundhati Roy e Mourid Barghouti.

Nidali nace en Estados Unidos e críase aí, en Kuwait e en Exipto, con Palestina sempre presente, tanto nas conversas como no seu xeito de vivir. Grazas ás historias que lle contan os pais viaxa a realidades alleas e momentos da historia que condicionan a súa vida: a ambición do pai por ter unha filla famosa e libre do sufrimento polo que el pasou como refuxiado e poeta frustrado contrasta coas ideas da nai, que busca a súa independencia na música e ambiciona unha familia feliz.

A familia, o lar, é o tema central de Un mapa do lar. Construír unha familia é o valor máis importante para un árabe e arredor dela asoman conflitos persoais que van en paralelo cos da cidade ou o país onde se vive. Amais, o paso da infancia á adolescencia provoca unha loita persoal que, sumada ás anteriores, fai que cada día sexa totalmente diferente ao outro. Así, como un diario de anécdotas, Nidali presenta Palestina e as palestinas.

A rapaza lembra como o seu pai lle puxo nome de neno, Nidal –loita-, e como tivo que cambialo ao decatarse de que non nacera o neno que el xa asumira que ía ser, senón unha nena, Nidali -a miña loita-. A presentación convida a unha serie de discusións entre os pais e tamén a varios momentos graciosos que se repiten ao longo da obra. Os pais de Nidali descóbrenlle a súa orixe, mais non afondan en temas que lle interesan a calquera nena que devagar vai crendo saber o que ignora.

A inocencia e a curiosidade propias de Nidali, así como o seu carácter combativo, lévana a problemas constantes co pai, que non sabe de todas as leas nas que se mete a filla; por exemplo, ignora os primeiros bicos co mozo en Kuwait e despois en Alexandría, a onde marcha toda a familia cando comeza a invasión iraquí, ou os usos que fai do bidé ou da bañeira como obxectos sexuais para masturbarse. Así mesmo, non sabe da carta que lle escribe a Saddam Hussein, onde confesa que odia a súa puta carraxe e, amais, que acaba de ter a regra.

A novela traza as fronteiras que moita xente palestina tivo que traspasar dende 1948 e repasa a vida deses expatriados a través dunha familia en concreto, mais que podería ser calquera outra. Todas as liñas debuxadas amosan a morriña polo lar: Palestina, que semella despedirse con cada desprazamento, mais que permanece, como o sangue dos mosquitos que queda nas paredes; manchas que semellan comas que non desaparecen cos anos e que enchen as páxinas en branco da historia; páxinas que engaden outra vantaxe ao feito de ser palestina e procurar o lar eternamente: a liberdade do apátrida, que leva a patria onde queira que vaia, na alma.

Un mapa do lar

Un mapa do lar

Un mapa do lar

Randa Jarrar

Un mapa do lar dá conta, mediante a narración en primeira persoa, das andanzas de Nidali, unha rapaza nada por azar en Boston, froito do complexo casoiro entre un palestino e unha greco-exipcia. A vida da cativa está marcada pola ocupación de Kuwait, escenario ao que se engade o campo de batalla doméstico. Nesta realidade plural, o lar sempre ausente é Palestina, a patria que Nidali albisca a partir dos mapas, das historias e das anécdotas dos avós, e que configura unha identidade arrebatada e marcada pola migración. A voz narrativa medra consonte a protagonista queima as etapas: a inxenuidade dos seus primeiros pasos no Golfo Pérsico, as implicacións de deixar atrás unha vida, co traslado a través de Iraq e Xordania a Exipto, onde cómpre comezar de novo, e a adolescente rebelde, xa en Texas, que pelexa pola súa independencia e a construción dunha identidade de seu fronte ás imposicións dun pai violento que pretende dirixir o seu destino.

Alén das particularidades xeográficas e culturais —perceptibles no texto a través da inclusión de termos árabes—, a historia aborda, con humor e ironía, temas universais: as consecuencias da guerra, o espertar da sexualidade, as relacións familiares ou a entrada na madureza.

ADDITIONAL DETAILS

Autor: Randa Jarrar
Páxinas: 288
Traducido: do inglés por Moncho Iglesias

Price: 16,00€

Gaza desaparecida

Gaza son playas con olas de arena caliente donde los cuentos empiezan con un érase una vez de biografías que hablan de primeras despedidas, de primeros balazos y de primeras detenciones. Son historias recitadas en diarios en los que se mezclan diálogos entre leones e hienas con anécdotas de libros de crímenes de un niño, Tajtaj, que observaba los criminales para después contárselo a la policía. Son los relatos que vive Omar en busca de un padre ausente y que intenta recomponer para encontrar su propia historia como se fuese un investigador.

«Tengo que marcharme, cariño, acaban de alcanzar la casa y no hay línea.» Así comienza la historia de Vanished, Desaparecido, que cuenta Omar al dejar Londres y regresar a Palestina con la esperanza de arreglar o rompecabezas que compone su vida: desde la desaparición del padre, en 1981, hasta el año en que nace su hijo, en 2011. Ahmed Masoud, el autor de la novela, ficciona un viaje que sirve para describir tres décadas de vida en Palestina, presentando Gaza en 2014 y mostrando la Franja a través de la mirada de un niño que vive dos Intifadas, que sabe de los acuerdos de Oslo y de las divisiones entre Fatah y Hamás, mientras juega, sin olvidar que es palestino. Porque jugar en Palestina es aprender los trucos de la vida, teniendo presente que ambos, los juegos y la vida, son tan reales como las fábulas y que la moralejas de la historia suelen llegar tarde, cuando aprender ya solo es un epitafio.

En el día a día, las madres palestinas no tienen que repetir a los niños nada sobre hablar con desconocidos o aceptar nada de ellos. Se cansan de advertirles que no tiren piedras contra los soldados israelís, «un gran deporte que no iba a abandonar tan fácilmente,» un gran acto patriótico: caer herido. Y es que, con doce años, Omar decide saber la verdad de la misteriosa desaparición do su padre, Mustafa Ouda, y en el camino descubre su país a medida que se encuentra a sí mismo. Como buen investigador, tiene que acercarse a la noticia y luchar por ella, aprendiendo el valor de la soledad, de la amistad, del amor y del sufrimiento: «aún mucho peor que el dolor en la pierna había sido el hecho de que no se le había permitido ninguna visita al hospital durante los tres primeros días.»

Además del contacto con los soldados y de los paseos por los arenales, los niños de Gaza también se enamoran. Y el amor, con el miedo que provoca, hace pensar que aún hay que tenerle más miedo a Dios que al ejército israelí. Y no solo el miedo a la carne, sino también al amor que surge de ella y que viene de lejos, como en el caso del primer amor de Omar, que está presente en la historia; pues de quien primero se enamora es de una chica, de esas de las que tanto dudan los locales: una turista política, abanderada de los neo-orientalistas.

Una vez te hacen desaparecer de quien en realidad eres, de tus sentimientos, no hay vuelta atrás. La vida se convierte en una vorágine de verdades, silencios y mentiras que tratan de convivir para montar una biografía no exenta de lágrimas. Con el destello del dolor siempre presente, la historia parece olvidar que en Palestina crece gente que grita cosas como que nosotros, en Palestina, enseñamos vida y que nosotros aprendemos vida también, y entre lecciones, vivimos, leemos, escribimos, reímos e también lloramos.

Hay lágrimas salpicadas por las imágenes que se venden de Gaza, pero también las hay que son verdaderas, las lágrimas, y otras que nacen de la verdad de las historias narradas en novelas buenas de verdad como esta de Ahmed Masoud, que desaparece de entre las lágrimas de la emoción, de la palabra bien fotografiada y de la imagen bien escrita.

 

Gaza desaparecida

IMG_8459

Gaza son praias con ondas de area quente onde os contos comezan cun érase unha vez de biografías que falan de primeiras despedidas, de primeiros balazos e de primeiras detencións. Son historias recitadas en diarios nos que se mesturan diálogos entre leóns e hienas con anécdotas de libros de crimes dun neno, Tajtaj, que observaba os criminais para despois contárllelo á policía. Son os relatos que vive Omar na procura dun pai ausente e que trata de recompoñer para topar a súa propia historia como se fose un investigador.

«Teño que marchar, cariño, acaban de alcanzar a casa e non hai liña.» Así comeza a historia de Vanished, Desaparecido, que conta Omar ao deixar Londres e regresar a Palestina coa esperanza de arranxar o quebracabezas que compón a súa vida: dende a desaparición do pai, en 1981, até o ano en que nace o seu fillo, en 2011. Ahmed Masoud, o autor da novela, ficciona unha viaxe que serve para describir tres décadas de vida en Palestina, presentando Gaza en 2014 e amosando a Faixa a través da mirada dun neno que vive dúas Intifadas, que aprende dos acordos de Oslo e das divisións entre Fatah e Hamás, mentres xoga, sen esquecer que é palestino. Porque xogar en Palestina é aprenderlle os trucos á vida, tendo presente que ambos, os xogos e a vida, son tan reais como as fábulas e que a moral da historia adoita chegar tarde, cando aprender xa só é un epitafio.

No día a día, as nais palestinas non teñen que repetirlle aos nenos nada sobre falar con descoñecidos ou aceptarlles algo. Cansan de advertirlles que non lancen pedras contra os soldados israelís, «un gran deporte que non ía abandonar tan facilmente,» un gran acto patriótico: caer ferido. Con doce anos, Omar decide saber a verdade da misteriosa desaparición do seu pai, Mustafa Ouda,e no camiño descobre o seu país a medida que se acha a si mesmo. Como bo investigador, ten que achegarse á noticia e loitar por ela, aprendendo o valor da soidade, da amizade, do amor e do sufrimento: «aínda moito peor cá dor na perna fora o feito de que non se lle permitira a ninguén visitalo no hospital durante os tres primeiros días.»

Amais dos contactos cos soldados e dos paseos nos areais, as crianzas de Gaza tamén namoran. E o amor, co medo que provoca, fai pensar que aínda hai que terlle máis medo a Deus có exército israelí. E non só o medo á carne, senón tamén ao amor que xorde dela e que vén de lonxe, como no caso do primeiro amor de Omar, está presente na historia; pois de quen primeiro namora é dunha moza, desa da que tanto dubidan os locais: unha turista política, abandeirada dos neo-orientalistas.

Unha vez te fan desaparecer de quen en realidade es, dos teus sentimentos, non hai volta atrás. A vida convértese nun vórtice de verdades, silencios e mentiras que tratan de convivir para montar unha biografía non exenta de bágoas. Co destello da dor sempre presente, a historia parece esquecer que en Palestina crece xente que berra cousas como que nós, en Palestina, ensinamos vida, e que nós, aprendemos vida tamén, e entre leccións, vivimos, lemos, escribimos, rimos e tamén choramos.

Hai bágoas zarrapicadas polas imaxes que se venden de Gaza, mais tamén as hai que son verdadeiras, as bágoas, e outras que nacen da verdade das historias narradas en novelas boas de verdade como esta de Ahmed Masoud, que desaparece de entre as bágoas da emoción, da palabra ben fotografada e da imaxe ben escrita.

 

KEITH PAYNE translation of MONCHO IGLESIAS MÍGUEZ

KEITH PAYNE

translation of

MONCHO IGLESIAS MÍGUEZ

Moncho Iglesias Míguez (Vigo) is an award-winning poet and novelist from Galicia. Recent collections include Oda ás nais perennes con fillos caducos entre os brazos (Positivas, 2007), Pedras de Plastilina (Toxosoutos, 2012) andAbuelita/Avoíña (Parnass, 2013) and the novel Tres cores; azul (Estaleiro, 2009). Hehas translated from the Hebrew of Etgar Keret; 0 condutor de autobús que quería ser Deus (Rinoceronte, 2006) and Saudades de Kissinger (Rinoceronte, 2011) as well as from the Arabic of Mahmud Darwish Carné de identidade (Barbantesa, 2012). Moncho lives in China where he teaches Castilian.

 

Keith Payne’s debut collection Broken Hill was published by Lapwing Publications in 2015. Translations of Jaime Gil de Biedma, Juan Gelman and Óscar Oliva, among other Hispanic poets, have appeared Internationally. Keith has represented Ireland in poetry festivals in Mexico, Spain and Galicia and he lives with the musician Su Garrido Pombo in Vigo.

 

      The Parrots

 

I have a friend runs skivvies

who told me about parrot smuggling

up through the Fire Mountains

Apparently they learn Arabic in the Territories

kitchens filled with lessons

He never returned them

to where they came from

He hasn’t a clue how many there are

how many there were

but 47 doesn’t sound right

All he knows is where they come from

where they go

the parrots and their cages

 

©2015 Keith Payne & Moncho Iglesias Míguez

Author Links

 

‘The horns of a dilemma’: Keith Payne poem in The Irish Times

Purchase Broken Hill, Keith Payne’s debut poetry collection

Moncho Iglesias Míguez blog (en Español)

Moncho Iglesias Míguez in Riwayya

http://www.munsterlit.ie/Southword/Issues/28/payne_miguez.html

Resolución dos Premios de poesía, relato curto e tradución literaria da Universidade de Vigo 2015

8 Maio 2015

Resolución dos Premios de poesía, relato curto e tradución literaria da Universidade de Vigo 2015

Arquivado en: Novas — anl @ 8:13 am

Relación de persoas premiadas por categoría:

Poesía 

 

1.º Premio: Anxo Mena Rodríguez, polo poemario 15C 

 

1.º Accésit: María López Correa, polo poemario Redes persoais

 

2.ª Accésit: Lara Domínguez Araújo, polo poemario  Muda en sete tempos 

 

Así mesmo decidiuse recomendar a publicación do poemario de Eva González Blanco,

Relato curto 

1º Premio: Xurxo Martínez González, polo relato Fragmentos

1º Accésit: María López Correa, polo relato Dar ao vento a súa bandeira 

2ª Accésit: María Alonso Alonso, polo relato Desaceleración transitoria 

 

Tradución literaria 

 

1º Premio: Marta Santamaría Domínguez, pola tradución dun texto de Paul-Jean Toulet

 

1º Accésit: Moncho Iglesias Míguez, pola tradución dun texto de Dena Afrasiabi

 

2º Accésit: deserto

 

http://anl.uvigo.es/?p=209